Nhưng “ma chài” là ai thì dân bản lại chưa biết
Nói về quá trình khám phá hai vụ án xảy ra gần đây đối với đối tượng Vàng A Sinh và Lý A Sở, Thiếu tá Vũ Đại Thắng, Đội trưởng Đội CSĐT tù đọng về TTXH, Công an huyện Mường Nhé cho biết: "Cả 2 vụ án này, đối tượng đều rất nhóc xóa dấu vết, luôn chờn vờn quanh hiện trường để nghe ngóng. Bà con dân bản Nậm Chua 4, xã Nà Hỳ, huyện Mường Nhé tập hợp tại nhà một nạn nhân bị giết do nghi là “ma chài”.
Để đưa được thủ phạm ra ánh sáng, các trinh sát, điều tra viên của Công an tỉnh, Công an huyện đã khôn cùng khó nhọc. Đớn đau thay, trước đó vào năm 2011, cũng tại bản Huổi Đắp, một nạn nhân khác là chị Giàng Thị Sú 39 tuổi cũng bị bắn chết vì nghi là “ma chài”.
Những người dân vô tội khi bị gán cho là “ma chài” đột bị cô lập. Sau cái chết oan của chị Sú, bố con anh Thào A Sènh chồng chị phải sống trong sự kỳ thị của nhiều bà con. Vì vậy, họ mù quáng bảo vệ cho kẻ gây án. Căn nhà tan tành, lãnh lẽo như chơi còn sự sống kể từ ngày Páo bị bắn chết. Vì quá thương nhớ con, Sở nhất mực tin rằng con mình bị ma chài bắt mà chết, chứ nó không có bệnh tình gì.
Khi con ốm rất nặng, Sở mới đưa đi. Hậu quả tất yếu của việc không được thăm khám và chữa trị kịp thời đã cướp đi sinh mạng của nhiều người bệnh vô tội. Giáo sư Ngô Đức Thịnh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa dân gian Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và bảo tàng văn hóa tín ngưỡng Việt Nam: Quan niệm về ma chài đã tồn tại hàng trăm năm nay trong đồng bào dân tộc, có cả dư luận về chài yểm để giải quyết mâu thuẫn, làm hại nhau, thậm chí cả để chiếm tình.
Nhưng người bắn trốn thoát nên không có chứng cứ. Hắn khích động, lôi kéo đám thanh niên trong bản cho rằng Páo chính là “ma chài” đã giết hàng loạt trẻ con. Tập tục lạc hậu đã ăn sâu bám rễ vào đồng bào dân tộc Mông là chữa bệnh bằng cách mời thầy mo, thầy cúng.
Đích thị là nó"- Sở lẩm bẩm. Nhưng đốn những vụ việc xảy ra liên tưởng đến ma chài gây ảnh hưởng tới văn hóa, xã hội ở vùng núi cao là do có người lợi dụng quan niệm ma chài để giải quyết mâu thuẫn, có trường hợp do nhận thức chưa cao, bị tác động bởi những lời phao đồn. Nếu quả trứng rơi xuống vỡ thì người đó không phải là “ma chài”, còn quả trứng không rơi thì đúng người đó là “ma chài”.
Nóc nhà của Vàng A Páo đã hiện dưới màn mưa trắng xóa, nhưng phải đi bộ gần 30 phút mới tới nơi. Nhưng để chắc chắn, Sở gieo một quẻ bói bằng cách kẹp quả trứng vào 2 chiếc đũa cắm vào bát cơm khấn tên Mỷ. Tội nghiệp cho Páo, khi Sinh đọc tên Páo và khấn xong, quả trứng vẫn đứng yên. Anh ta nghi chính Páo là “ma chài” nên vợ anh ta mới chết, nên phải giết Páo cho bằng được.
Không may cho Mỷ là khi con Sở ốm, chị ta có hỏi Sở: "Mày đưa tao cúng cho, nếu không cúng con mày chết đấy!".
Ở bản Huổi Đắp chỉ có Vàng Thị Mỷ làm nghề thầy cúng. Chuyện có nhẽ không có gì xảy ra nếu như vợ Sinh không đột ngột tạ thế vì bạo bệnh, còn Sinh phải đi tù về tội tàng trữ ma túy. Từ nhà Sinh nhìn sang bên kia thung lũng là thấy nóc nhà của Páo, nó chẳng khác nào chiếc gai trong mắt.
Vin vào câu nói này, Sở nhất thiết tin rằng chính Mỷ là “ma chài” nên đã khiến con của mình phải chết. Ngày 9/4/2013, Páo đã bị trúng đạn khi đang ngồi ăn cơm. Người phụ nữ ở bản Huổi Đắp, xã Nà Khoa, huyện Nậm Pồ có tên Vàng Thị Mỷ là một tiêu biểu cho nạn nhân của hủ tục tồn tại lâu đời ở vùng cao này.
Tuy ghét Sú nhưng Páo không dám trực tiếp ra tay mà phải nhờ đến Thào A Hồ lấy mạng Sú với giá 3 triệu đồng. Khoảng 1 năm trở lại đây, Páo trở thành nức danh khi bị dân bản gọi là "ma chài". Trong bản có một đứa trẻ học lớp 10 bị ốm. Thế là lòng hận thù mù quáng đã khiến Sinh không phân biệt được đúng sai, tìm đúng thời khắc bữa cơm của Páo để ra tay. Sự kỳ thị của bà con dân bản đối với người bị nghi là ma chài chính là nỗi trằn trọc lớn đối với các cán bộ Công an.
Khổ cực hiện rõ trên bộ mặt khắc khổ của vợ Páo. Thương con, Sinh lú lẫn cho rằng con mình bị “ma chài” bắt phải chết nên đơm thù hận muốn tìm “ma chài” để giết. Lần thứ nhất, năm 2008, vợ chồng Páo đang ngồi ở cửa nhà thì nghe tiếng đạn nổ. "Thế là đúng rồi. Con trai Sinh bị ho kéo dài, đã mời thầy cúng về giải bệnh nhưng không khỏi. Khi vừa mãn hạn tù trở về, thấy Páo lù lù sống ở cùng bản nên Sinh tỏ ra rất tức giận.
Kế hoạch báo oán người phụ nữ vô tội đã được vạch ra. Rào cản phá án Là người khám phá nhiều vụ án liên tưởng đến ma chò, ma chài, Thiếu tá Lò Văn Minh, Phó trưởng Phòng CSĐT tù về TTXH Công an tỉnh Điện Biên trăn trở về vấn đề nhận thức của đồng bào dân tộc.
Trong số những người rêu rao ấy có Thào A Páo. Thủ phạm ngay trong bản, có người biết nhưng không nói
Chúng tôi phải phát phiếu tố cáo, sử dụng người có uy tín tổ chức các cuộc họp để tuyên truyền, vận động. Gia đình Páo và Sinh trước đây sinh sống ở huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu, cùng di trú về Mường Nhé từ năm 2005. Do mặc cảm trước ánh mắt, sự nghi của bà con trong bản, anh Sènh và 4 đứa con phải dựng tạm một ngôi nhà nằm trơ trẽn cuối bản, nơi hun hút gió. Thậm chí trong các cuộc họp này người ta còn rỉ tai nhau không cung cấp thông tin cho cán bộ".
Điều đau lòng và đáng nói khi chúng tôi thu thập tài liệu về hai vụ án này, chính là con của Sở và Sinh đều bị viêm phổi cấp nhưng không được chữa trị kịp thời, khi tới được bệnh viện thì đã tử vong. Quả trứng vẫn đứng trơ lơ. Nguyên nhân là trong bản có nhiều trẻ mỏ bị chết không rõ căn do.
Cả bản kỳ thị vì nghi "ma chài" Những cái chết oan ức do bị đổ là “ma chài” khiến cho vùng cao Điện Biên có thời điểm nóng như chảo lửa. Bởi thế, chúng ta phải nâng cao nhận thức cho bà con. Mãi sau này, khi Sở bị bắt, các điều tra viên mới giật thột trước nhận thức khôn cùng lạc hậu của anh ta, rằng anh ta đã "trừ họa cho dân làng". Hả giận vì đã giết được “ma chài”, Sở vứt dao, áo tơi, bít tất tay ở một bụi rậm trên nương và ung dung về nhà như chẳng có chuyện gì xảy ra.
Chưa kịp tới viện thì đứa trẻ không qua khỏi. Ai là ma chài? - câu hỏi này cứ lởn vởn trong đầu Sở. Nhiều lần Sinh muốn đuổi Páo đi và đã đe dọa giết nếu Páo cứ sống ở đó. Đầu năm 2013, con trai Sinh bị chết do ốm nhưng hắn lại không tin điều này, nhất mực đổ tội cho Páo là “ma chài”.
Dân bản tỏ ra hoang mang và cho rằng trong bản có con "ma chài" hành nên trẻ mới bị chết thảm như vậy.
Trong số trẻ bị chết đó có con trai của Vàng A Sinh, SN 1967. Trong lúc hỗn loạn, vợ Páo kịp nhìn thấy người bắn chồng mình mang mũ bịt mặt dáng người giống Vàng A Sinh. Đợi đúng lúc mọi người nhà Mỷ đi vắng, hắn khoác áo mưa, chụp mặt nạ kín mít, đeo găng tay lẻn vào.
"Có những vụ án can hệ đến quan niệm “ma chài”, chúng tôi phải mất mấy tháng bám bản điều tra mới tìm ra thủ phạm. Để khẳng định điều mình nói, Páo dựng 2 chiếc đũa và kẹp quả trứng gà ở giữa, đọc tên tuổi, địa chỉ người mà hắn nghi là “ma chài” rồi khấn.
Nó là con của Lý A Sở. Sở khóc lóc vật vã và chôn con ngay trên đường đi. Chẳng hiểu sao, người trong bản cứ rỉ tai nhau rằng Sú là “ma chài” nên phải "xử lý" để trừ họa cho dân bản.
Nhưng Páo không đi, lại còn trồng cây thuốc trên nương mà Sinh cho đó là đất của mình, thế nên càng khiến Sinh tức giận. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho bà con dân bản là biện pháp quan trọng đề phòng tác động bị động của quan niệm “ma chài”. Người đầu tiên Sinh nghĩ tới chính là Vàng A Páo bởi giữa hai người có mối thâm thù từ nhiều năm nay.
Viên đạn nhằm vào Páo nhưng bị lệch vào liếp cửa. Có trẻ ngã xuống hố nước nông cũng tử vong. Chúng tôi cảm nhận được nỗi buồn trong câu chuyện của Thiếu tá Minh, đó là nỗi buồn về nhận thức của bà con dân bản vẫn chưa được nâng cao. Gây tội ác vì niềm tin mù quáng Con đường đất dẫn đến bản Trạm Púng, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên trơn trượt khi cơn mưa chiều đầm đìa đổ xuống vạt đồi sũng nước.
Anh tâm tình, khi một người bị coi là “ma chài” bị giết chết, những người có nhận thức không đầy đủ đã vin vào lối suy nghĩ thiếu cứ rằng người kia đã trừ họa cho dân bản.
Qua liếp cửa, hắn thấy Mỷ và đứa con 2 tuổi đang ngồi ăn cơm nên đã dùng dao chém từ phía sau khiến chị này gục ngay tại chỗ. Đặc biệt, chúng rất tích cực cung cấp thông báo cho cơ quan điều tra truy hỏi thủ phạm.
Bởi, ngoài tác động xấu đến đời sống kinh tế - từng lớp của bà con, sự kỳ thị đó chính là rào cản khiến công tác phá án gặp vô vàn khó khăn. Kể từ ngày chồng chết, người phụ nữ này bước vào cơn bĩ cực vì dân bản gọi Páo là "ma chài", chết là đáng.
Không giết được “ma chài”, Sinh càng hận thù sâu sắc hơn. Tuy nhiên, chính hành động nhiệt liệt đó lại cáo giác tội ác mà chúng đang muốn giấu giếm". Ngày ở Sìn Hồ, hai gia đình thẳng tính mâu thuẫn với nhau, khi về Mường Nhé họ ở khác bản nên không cụng nữa.
Có những trường hợp chúng ta chưa giải thích được. Bệnh ngày một nặng, Sinh phải đưa con tới trọng tâm Y tế huyện nhưng vừa tới nơi thì cháu bé đã tử vong. Con ốm nhưng Sở không đưa đi viện mà ở nhà chữa thuốc lá.
Có trẻ còn trong bụng mẹ, nhưng vừa chào đời đã tím tái, đưa đi cấp cứu thì không qua khỏi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét