Lễ hội chọi trâu không phải chỉ có ở Việt Nam (Ảnh minh họa: Gia đình & Xã hội) Lễ hội chọi trâu không phải chỉ có ở Việt Nam
Trâu được coi là “đầu cơ nghiệp” - được mọi nhân tình quý, coi sóc như thành viên trong nhà. Lễ hội chọi trâu luôn là lời nhắc nhỏm, vẫy gọi những người con xa xứ quay về. Thời thơ từ chăn trâu, cắt cỏ, bỏ rơm, lớn lên cùng trâu đi cày, đi bừa, đập lúa, tuổi già đi xem hội thi trâu, chọi trâu… Từ cuộc sống lao động, sinh hoạt, trâu đi vào ca dao tục ngữ, văn học, nghệ thuật, âm nhạc, hội họa, phim ảnh, sinh hoạt lễ hội, văn hóa dân gian, đi vào cả trong đời sống linh tính của người Việt.
Đã có dịp chuyện trò với nhiều người dân địa phương, tôi nhận thấy, đa phần họ đều cảm thấy kiêu hãnh về một truyền thống lâu đời của quê hương. Dù ai buôn đâu bán đâu Mồng chín tháng Tám chọi trâu thì về Việc xác nhận Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là di sản văn hóa phi vật thể nhà nước không phải là dấn tất những nhân tố bạo lực trong đó, ngược lại sẽ tạo nhiều điều kiện thuận lợi để tiết chế và điều chỉnh những nhân tố bạo lực trong phần chọi trâu và các hoạt động làm thịt trâu sau trận đấu.
Một hai miếu thờ lẫn trong quần thể các điện thờ, vài tượng đài ngô nghê… thành thử, việc xác nhận Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho nên phải được coi như là bước khởi đầu để tiến tới nghiên cứu một cách tổng thể, bảo tàng và phát huy các giá trị văn hóa của con trâu Việt Nam.
Ấy thế nhưng cho đến thời khắc này, trên tổ quốc ta vẫn chưa có một thiết chế văn hóa nào để tôn con trâu. Thậm chí có cả những khu bảo tồn sống, nơi các con trâu thân thuộc có thể gặm cỏ xanh bình yên trong tiếng sáo diều vi vu. Mới đây, báo chí đưa tin: Ngày 1/10 năm nay, Giải Chọi trâu quốc tế lần thứ nhất sẽ được tổ chức tại huyện tự trị dân tộc Động Tam Giang, Quảng Tây, Trung Quốc với hàng trăm con trâu đến từ 5 nước ASEAN và các tỉnh Trung Quốc tham dự giải.
"Chọi trâu có tính đối kháng cao, có nhân tố bạo lực, có cả máu chảy, nhưng chẳng thể gọi đó là lễ hội máu" (Ảnh minh họa: tiên phong) Có tác giả nhắc lại câu hỏi: có nên đưa những lễ hội “máu” như chém lợn, chọi trâu, đâm trâu… thành di sản văn hóa nhà nước hay chỉ để nó như một lễ hội linh tính trong khuôn khổ của địa phương? Phần phản hồi của độc giả cho thấy, có cả hai luồng ý kiến, nhất trí và phản đối bài viết của các tác giả.
Trong các nước Đông Nam Á, nhiều nước có tổ chức lễ hội chọi trâu. Có thể nói, những di sản văn hóa liên hệ đến con trâu có mật độ dày đặc và chiều sâu tầng tầng lớp lớp, trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống di sản văn hóa Việt Nam nói chung
Có thể kể đến vài biện pháp: ban hành các quy định về việc hạn chế việc gọt sừng trâu sắc nhọn; cấm cho trâu sử dụng các chất kích thích trước khi vào sới trong một thời kì khăng khăng, hạn chế việc xả thịt trâu ngay tại cổng ra vào sân vận động… Hãy nhớ lại lịch sử của môn quyền Anh (boxing). Đến nay, đa số cho rằng, trâu là con vật gắn bó nhất với người dân Việt Nam nhất.
Đúng là chọi trâu có tính đối kháng cao, có yếu tố bạo lực, có cả máu chảy, nhưng chẳng thể gọi đó là lễ hội máu. Hy vọng một ngày không xa, chúng ta sẽ có những công viên văn hóa trâu Việt, nơi có thể có những thể chế như đền thờ, quần thể tượng đài hoành tráng, có cả bảo tồn về trâu và văn hóa lúa nước. Lễ hội chọi trâu không phải chỉ có ở Việt Nam (Ảnh minh họa: tiên phong) Chọi trâu có nên là "Di sản văn hóa quốc gia"? Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn năm 2013 đã kết thúc cả tuần nay, nhưng dư âm của nó vẫn còn vang vọng lắm.
Đó chỉ là một phần của một lễ hội đặc sắc, với nhiều hoạt động văn hóa, tâm linh phong phú, huy động được cả cộng đồng dự một cách tình nguyện. Bởi, đầu tiên, dù có xác nhận hay không thì đến nay, Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn cũng đã có tiếng vang, có sức thu hút và tầm ảnh hưởng không chỉ còn bó hẹp trong phạm vi địa phương mà đã lan ra cả nước, rộng hơn nữa, ra cả nước ngoài. Từ Nam chí Bắc, ở đâu ta đều bắt gặp hình ảnh con trâu.
Cũng như cây lúa, con trâu gắn bó với cả thế cục người Việt, từ khi mới sinh ra đến khi từ giã trần gian. Tự nhận mình có nhiều duyên nợ với con trâu, với lễ hội chọi trâu, tôi thấy rất đồng tình với việc xác nhận Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
Để các trẻ mỏ tỉnh thành có thể cưỡi trên lưng trâu mà hát: “Ai bảo chăn trâu là khổ”…. Nhưng Lễ hội năm nay có một điểm nhấn đặc biệt. Một số báo chí đề đạt, năm nay có nhiều du khách đến xem hơn, các trận đấu diễn ra kịch tính, hấp dẫn hơn, công tác tổ chức năm nay chu đáo hơn, nạn chặt chém đỡ hơn
Và vững chắc trong nhiều năm tới, chí ít là vài năm nữa, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn vẫn diễn ra với kịch bản hao hao. Con trâu là hình ảnh của bản chất hồn hậu, chuyên cần của con người Việt, là nét đẹp tinh hoa văn hóa từ bao đời nay. Sau khi giải quyết được mâu thuẫn này, môn quyền Anh đã đàng hoàng bước vào làng Olympic trong khi vẫn giữ được sức suýt nữa của nó.
Một số báo chí khác lại đưa tin, còn nhiều sạn trong lễ hội, vé chợ đen tăng gấp đôi, rất nhiều giấy mời cũng được đem ra bán, người xem đông quá, đi xem chọi trâu mà chỉ thấy đầu người. Đó là sự xuất hiện trên các dụng cụ truyền thông một số bài viết đãi đằng sự không tán đồng, thậm chí phản đối gay gắt việc Bộ Văn hóa Thể thao, Du lịch công nhận Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
Một môn thể thao bạo lực với những màn quyết đấu đẫm máu giữa hai con người - đổi thủ. Đã từng đi xem chọi trâu vài lần, tôi thấy những phản chiếu mâu thuẫn đó đều đúng cả. Âu đó cũng là chuyện thường tình. Trâu đã trở thành linh vật, đại diện cho giang sơn tại SEAGAMES 22.
Nạn cá cược, sự phản cảm về việc cả trâu thắng lẫn thua đều bị đem ra xả thịt và bán với giá không tưởng…Đó không phải là những hạt sạn mà là cả những cục sạn nữa của không ít lễ hội ở Việt Nam nói chung, Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn nói riêng. Vì Việt Nam mới chính là nơi con trâu được coi là đầu cơ nghiệp và với có những di sản văn hóa liên hệ như Lễ hội tịch điền Đọi Sơn, như các lễ hội đâm trâu ở Tây Nguyên.
Đọc thông tin này, mà tôi thấy nghẹn trong lòng: đáng ra Lễ hội này phải được tổ chức ở Việt Nam, ở Đồ Sơn mới phải. Sức quyến rũ của nó mạnh đến mức, người ta phải tìm đến biện pháp dung hòa: cho phép thi đấu nhưng phải tiết chế những nhân tố bạo lực, bảo hiểm tốt cho đấu thủ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét