Rất khác với những người Chăm ở các tỉnh Bình Thuận và Ninh Thuận
Lời ca nghe sao ngọt ngào đến vậy. Ở đây hai bên đều chưa xây dựng gì lớn cả nên vượt qua cầu hữu hảo. Tôi nhìn sang phía nước bạn. Cơm và thức ăn. Còn khi sang tới nhà cô dâu. Rất nhiều chủng loại. Anh Út nói đó là mấy người bán hàng dị nhất chợ.
Mọi người đang líu tíu chờ qua biên giới. Gian hàng Thái Lan vắng tanh. Đúng như mọi người nói. Thả giàn chọn. Vậy nên người ta có câu: “Đàn ông mặc váy/ nữ giới đội khăn/ Đến với người Chăm/ Rửa tay ăn bốc”. Nhạc cụ của người Chăm theo đạo Hồi ở đây chỉ có trống chứ không có các loại đàn hay kèn như cộng đồng người Chăm nơi khác.
Vì người đàn ông đã trưởng vì thế đường đội mũ trắng. Ăn quen thấy ngon và đậm. Uyển chuyển như có tiếng người cười vui trong lễ hội. Hàng hiệu của Nhật hẳn hoi. Thấu lòng con ngày biệt ly…”. Đã từng đóng góp nhiều cho cộng đồng người Chăm ở địa bàn này.
Phải chào lạy mẹ và hát lời “Tạm biệt mẹ”. Tưởng rẻ nhưng cũng phải tới hơn một trăm ngàn một mẻ. Bùi và thơm phức. Chứ trước chỉ có hát với dàn trống 12 chiếc. Đây là lời tạ từ của người con trai.
Ghê quá. Tôi rửa hai bàn tay sạch sẽ. Còn đàn bà chuyên dệt lụa và chạy chợ. Campuchia kia ư? Thân thiện và gần gụi xiết bao. Tiếng khoan nhặt hơn. Vì đó là món khoái khẩu của họ. Người dẫn đường ở Châu Đốc phượt thẳng lên chợ biên cương Tịnh Biên.
Và đóng tiền lộ phí là xong. Bổ củi… dường như có cả rắn độc nhỏ. Mấy cô vừa ăn vừa muốn nhè. Nghĩ đến người chết. Tiểu thương ở đây bán lẻ là chính. Do đó các thức ăn này rất giàu chất đạm. Lau khô ba ngón giữa và ngón cái của bàn tay phải để bốc cơm. Bởi nhiều gian hàng cũng không hơn gì ở chợ là bao. Hốt nhiên trời đổ mưa.
Sau đó cả hai ăn bữa cơm chung với bố mẹ vợ. Nhưng lại tò mò ham muốn thử cảm giác mạnh nên thấy là xà ngay vào. Có nơi gọi là hàng siđa hay hàng thùng. Anh Út còn khoe chợ lắm thứ rẻ. Nhất là các hàng “nghĩa địa” lại càng dễ mua. Khi tôi hỏi đến chuyện ăn bốc người Chăm còn giữ đến nay không thì ai cũng gật đầu.
Họ còn bầy nhan nhản các loại vải ra khoe. Mưa! Tôi nao nức quên cả trời mưa tầm tã. Có thể gọi đây cũng là một cái chợ Tịnh Biên hiện đại thì đúng hơn.
Tuy mấy cô rất nhát. Cha bà có thời là Giáo cả thánh đường Mubarak. Người Chăm tổ chức du lịch theo gói dịch vụ.
Cho dù miệng vẫn chọp chẹp chấm muối chanh. Đặc biệt là phải cùng ăn bốc. Nhưng mà còn kêu. Ôi cứ nhìn đã thấy hãi. Giơ cao chiếc bình rượu. 000 người Chăm sinh sống tại 9 xóm tản mạn khắp vùng.
Đàn ông thì đánh cá. Tiếng trống dập dồn theo một tiết tấu rất lạ. Đó là một ngôi nhà cổ hiếm hoi còn sót lại. Đây là những quy định của cộng đồng người Chăm ở đây. Một màn mưa biên cương rất đẹp.
Thực ra chợ Tịnh Biên cũng giống các chợ vùng biên khác. Là tới ranh giới hai nước. Nhất là trước khi động phòng. Cùng lúc đó con gái của người em bà Ma-ri-yêm là cô Ma-ri-ah-dah cũng xúng xính trong chiếc khăn mầu hồng.
Hình như mấy người trong gia đình bán lụa và thổ cẩm này cũng thích thể hiện mặt hàng của mình.
Khoảng 150 năm. Tôi bèn sán tới. Rằng rất đẹp. Vừa hay. Lúc đó con trai bà Ma-ri-yêm là A-ra-phin ở dưới nhà đi lên với nụ cười nhỏ nhẹ trong bộ váy hoa mầu đỏ. Nhưng rồi bỗng dưng tôi nhớ ra chuyện lên tận cửa khẩu và mua hàng miễn thuế. Chợt chú Khải ngừng lại. Anh giải thích. Ghê quá. Và đặc biệt người Chăm ở đây chỉ có hát chứ không có múa.
Thế rồi trống chuyển nhịp. Tôi lắng nghe: “Kìa xa thấp thoáng ai trên đường”… Chú Khải đón tôi ở ngay đầu con phà. Mấy cô gái nhăn mặt quay sang nhìn tôi như gợi sự thách thức. Toàn những món ăn nghe đã rợn như bọ cạp. Gió lộng. Các bà phải rửa chân cho chú rể. Tôi tranh thủ hỏi mọi chuyện về phong tục và lễ giáo của người Chăm ở Châu Đốc. Nhện. Với những chiếc xe tải nhỏ chèn ních những hàng là hàng.
Nghiêng nghiêng…Tôi chọn được một bình rượu có men bóng. Đi chợ biên giới Tịnh Biên Theo chân những người hành hương lễ ở miếu Bà Chúa Sứ và lăng Thoại Ngọc Hầu
Trong các lễ hội họ đã bắt đầu đưa múa vào. Con cái lấy theo họ mẹ. Hai người phải chơi trò lượm những đồng bạc bạc để lấy may. Thỉnh thoảng có một xe máy biển số nước bạn đi sang chợ Tịnh Biên để mua hàng.
Tôi vừa tới bến phà Châu Giang đã chợt nghe một bản nhạc chân tình tứ vang lên từ một con thuyền trên sông Hậu. Nhưng khi đã về nhà phải theo lệ bao đời nay của người Chăm là ăn bốc. Ấm áp chan chứa nỗi niềm. Khi ra đường ăn quà hay lỡ đường phải dùng bữa thì người Chăm cũng theo trần thế. Lạy mẹ trước khi đi xa. Nhưng phải nói tôi ham thích nhất là chuyện con gái cưới chồng và chú rể phải ở nhà vợ.
Anh Út liền OK! Đường chẳng mấy xa. Nên khách mua thường là những lái buôn ở các chợ vùng xuôi lên. Tôi và anh Út. Chú Khải còn nói ở một số địa bàn khác. Rồi rút cuộc vẫn nuốt chửng. 000 hộ. Sóng cuồn cuộn trôi về phía biển Đông.
Người ta nói nếu mua bọ cạp rừng sống để ngâm rượu thì cũng phải tới 60 con. Nơi cứ thứ sáu hàng tuần là mọi người đến lễ. Chú Khải kể. Tôi chợt nghe thấy có tiếng xuýt xoa rồi tiếng cười rúc rích ở phía góc chợ. Lúc này chú Khải lại nói thầm: “Ai ru hỡi/ Ơi mẹ ơi/ Mẹ thương lấy mối tình con/ Con xin lời mẹ dung thứ/ Mẹ ơi. Áng chừng gần 15. Chủ nhân là bà Ma-ri-yêm. Hàng “nghĩa địa” chính là các loại hàng cũ mà thôi.
Ngay sau đó. Tôi và anh Út dừng lại trú mưa trong một siêu thị nhỏ. Tôi hỏi cách ăn bốc thì A-ra-phin đưa ra chiếc đĩa có chút cơm làm thí dụ. Ông Mad-toy-dib. Ai đó bán mấy đồ bình lọ ấm chén cũ. Xe Honda của anh khá ọp ẹp. Sau đó chú dẫn tôi vào một gia đình người Chăm.
Chợ biên giới Tịnh Biên. Anh đội chiếc mũ đen. Tôi vội chụp mấy kiểu ảnh. Mầu đen pha mảng vỏ trứng. A-ra-phin nói đó là đội trống của xóm Chăm đang tập để chuẩn bị đón cái tết Roya. Đúng như quê ta vậy. Gian nào cũng ngất nghểu hàng. Rồi chào một tiếng. Suốt cả buổi. Vèo một cái chúng tôi đã có mặt ở cái barie chắn ngang.
Có người đi qua chỉ gật đầu chào hai đội viên công an rồi “vượt biên”. Nhưng chắc quen đường nên cứ đi phăng phăng lên biên thuỳ. Đúng kiểu một thiếu niên Chăm.
Chỉ có xây đẹp và vuông vức mà thôi. Chính là những con sâu bọ đã được chiên ròn hay còn sống. Nhưng ra phía ngoài thì may sao tôi gặp một cửa hàng gốm sứ “nghĩa địa”.
Học làm người Chăm. Anh Út giảng giải đây là những người Cam (Campuchia) ở sát vùng biên sang đây bán. Đặc biệt khi người con trai về nhà vợ. Và chừng như có tiếng ai hát. Hơn nữa họ biết cách chế biến và khử được những chất độc của các chủng loại côn trùng hoang dại sống trong rừng. Bà rất nồng nhiệt dẫn tôi đi xem ngôi nhà của tổ tông để lại rồi nói. Quấn Sà Rông và đội khăn gấp thành chữ “Nhân”… Rộn ràng trống hội Tôi đang mải hóng chuyện thì bỗng nghe thấy có tiếng trống dồn dập vang lên.
Chú Khải đưa tôi ngược đường. Chính anh cũng không giải thích được. Mối chúa. Tôi nhờ anh Út chụp hộ vài kiểu ảnh rồi chạy vội vào hiên khu trọng tâm mua hàng miễn phí. Cô gái Chăm dệt lụa. Bản dân ca cổ của người Chăm. Nghe hoảng hồn. Chua và cay. Theo thống kê cả vùng Châu Đốc có hơn 3. Quả là tôi quá vui khi được những người Chăm ở đây nồng nhiệt đón tiếp đến vậy. Tỉ dụ như người Chăm theo chế độ mẫu hệ.
Rền nhưng nghiêm trang và sâu lắng. Nom lung linh như một bức tranh sơn mài vậy. Cho dù trời bắt đầu rỉ rả mưa. Đây cũng là bài dân ca cổ của Chăm.
Rất bền và đòi tôi chụp ảnh. Hiện ngôi nhà có tới 5 đời sinh sống. Lại nghe nói qua cửa khẩu sang Campuchia dễ lắm nên tôi ham. Giọng chú ấm như giọng một ca sĩ. Dệt vải. Ra tới gần Thánh đường Murabak. Lo bữa ăn cho gia đình. Bay bay. Giọng nghẹn ngào không cất lên thành tiếng. Chú Khải ở cùng với xóm người Chăm này nói. Hát cho tôi nghe cả một đoạn bài hát “Tìm em”.
Chợ cách thành thị khoảng chừng 25km. Nhưng không hiểu sao ở đây lại gọi là hàng “nghĩa địa”. Lẽ dĩ nhiên không biết chọn hàng gì. Cùng lúc đó nhà gái có người đứng ra hát bài ca “Rửa chân”. Cũng rất nhỏ. Mưa! Hạt mưa to và lạnh. Mâm cơm chỉ có hai đĩa.
Gần đây. Chúng tôi lọt vào một xóm người Chăm thuộc dòng Hồi giáo ở đây. Không biết tới trạm chính họ có làm thủ tục gì không nhưng tôi thấy như chỉ đi qua một con đường có chiếc cầu.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét